آموزشی

نحوه خواندن کولیس ساده یا ورنیه

نحوه خواندن کولیس ساده یا ورنیه

برای اندازه گیری قطر خارجی یک مته، قطر داخلی یک لوله، اندازه گیری قالب یک دندان، اندازه گیری ابعاد یک قطعه تراشکاری شده و یا هر موردی که نیاز به اندازه گیری دقیق داشته باشد از ابزاری به نام کولیس ورنیه استفاده می شود.

کولیس ها در اندازه یا سایز های مختلف موجود هستند.

اندازه های متداول و پر مصرف آنها، کولیس 0 تا 15 سانت، 0 تا 20 سانت و 0 تا 30 سانت یا 300 میلی متر هستند.

در اینجا لازم است  قبل از شروع نحوه خواندن کولیس و نحوه کار با کولیس مختصر توضیحی در مورد انواع کولیس ارائه گردد.

انواع کولیس

کولیس ساده یا ورنیه

همانطور که در تصویر می بینید یک کولیس ساده از بخش های مختلفی مانند بدنه ثابت یا خط کش، ورنیه یا بدنه متحرک که مدرج به مقیاس سنجش میلی متر و در برخی مدل ها اینج است علاوه بر آن فک ثابت، فک متحرک که هر دو فک اصلی و برای سنجش اندازه خارجی اجسام است، فک های بالایی که معمولا برای سنجش ابعاد داخلی استفاده می شوند.

تیغه عمق سنج که برای اندازه گیری عمق و داخل سوراخ و شیار ها استفاده می شوند و پیچ نگه دارند اندازه که به منظور ثابت نگه داشتن فک متحرک است تا اندازه گیری با دقت بالایی انجام شود.

وقتی بدنه متحرک را که بصورت کشویی روی بدنه اصلی است حرکت می دهیم هم زمان فک اصلی و بالایی و تیغه عمق سنج به یک اندازه تغییر می کنند.

معمولا از فک اصلی کولیس برای اندازه گیری ابعاد بیرونی یا ضخامت اجسام استفاده می شود از فک های بالا برای اندازه گیری دهانه داخلی، حفره ها، قطر داخلی لوله ها و عرض شیار ها و … استفاده می شود.

از تیغه یا میله عمق سنج کولیس نیز جهت اندازه گیری عمق حفره و شیار و سوراخ ها استفاده می شود.

بعد از اندازه گیری برای جلوگیری از باز شدن و تغییر اندازه کولیس و در نتیجه خطا در اندازه گیری از پیچ نگه دارنده اندازه استفاده می شود که مقدار را به طور ثابت نگه می دارد و عمل خواندن و کار با کولیس آغاز می شود.

کولیس ساعتی یا عقربه ای

کولیس ساعتی یا عقربه ای نیز یکی از ابزارهای اندازه گیری دقیق است و مشخصه اصلی آن یعنی وجود عقربه های باعث سهولت استفاده از آن می شود و خواندن مقادیر اندازه گیری شده در این نوع کولیس به مراتب از کولیس ساده آسانتر می باشد و مکانیزمی دارد که چرخ دنده و دنده شانه ای داردکه تعییر اندازه دهانه کولیس را به عقربه ها منتقل می کند.

محاسن و معایب کولیس ساعتی

از محاسن این نوع کولیس می توان به کارکردن آن در محیط های مرطوب و خیس اشاره کرد .

با وجود عقربه ای که خواندن و مشاهده مقیاس اندازه گیری شده در آن بسیار راحت است .

از معایب این کولیس این است از آنجایی که این کولیس مکانیزم چرخ دنده و دنده شانه ای دارد باید حتما مراقب بود که کولیس ساعتی از دستتان رها نشود و از تنظیم خارج نشود زیرا کالیبره کردن آن چندان آسان نخواهد بود و مقدار اندزه گیری در این محصول تنها یک واحد است یعنی نمی توانید کولیس متریک یا اینچی را با هم داشته باشید.

کولیس دیجیتال یا رقمی

این نوع کولیس جدید ترین نوع کولیس است و در نوع پیشرفته آن به کامپیوتر وصل می شود تا مستقیم بتوان اطلاعات را مستقیم به یک اکسل منتقل کرد بسیار شبیه به کولیس ساعتی است با این تفاوت که به جای عقربه یک صفحه نمایشگر دارد و طول را در واحد های مختلف ( متر، اینچ، فوت و … ) نمایش داده می شود و یک دکمه صفر کن دارد.

لازم به ذکر است این کولیس بسیار دقیق تر است و کمترین دقت این نوع کولیس در یک صدم میلی متر است.

نحوه خواندن کولیس کولیس ورنیه

روش اول

در ادامه این آموزه سعی می کنیم به صورت ساده و مختصر نحوه اندازه گیری و نحوه کار با کولیس ساده یا همان کولیس ورنیه را توضیح دهیم.

خواندن کولیس ها 2 روش دارد که این روش اول اصولی تر و برای تمام کولیس ها قابل استفاده است.

این روش خواندن در کولیس های ساده یا ورنیه به دقت خط کش مدرج و تعداد تقسیمات ورنیه روی بدنه متحرک آن بستگی دارد.

در نوع میلی متری کولیس، خطوط روی خط کش مدرج ممکن است تقسیم بندی گوناگون با تعداد تقسیمات 10، 20 و 50 عددی و گام بندی (دقت کولیس) برابر 0.1، 0.05 و 0.02 میلی متر داشته باشد.

متداول ترین نوع کولیس های ساده با دقت 0.02 میلی متر هستند.

ما هم در ادامه نحوه کار با این نوع کولیس را توضیح خواهیم داد.

 

برای اندازه گیری یک سکه 200 تومانی ابتدا دهانه کولیس را باز می کنیم سپس دو فک اصلی را به آرامی به دو طرف سکه فشار می دهیم با پیچ نگه دارنده کمی آنرا سفت می کنیم که اندازه تغییر نکند.

ابتدا با دقت نزدیکترین عدد روی خط کش اصلی که به عدد صفر روی خط کش متحرک نزدیک است را می خوانیم.

سپس با دقت خط های روی بدنه متحرک را نگاه می کنیم و دقیقا خطی که با خط بالا سری خود یعنی میلی مترهای خط کش ثابت کاملا مماس شده را پیدا می کنیم. در تصویر زیر خط کاملا مماس شده فک متحرک با فک ثابت، یک خط مانده به عدد 3 ورنیه است.

آن را از عدد صفر روی فک متحرک می شماریم تا بفهمیم این خط چندمین خط روی این فک است؟… در اینجا می فهمیم این خط مماس، خط 14ام ورنیه است.

حالا کافی است عدد 14 را در دقت کولیس (0.02) ضرب کنیم که عدد 0.28 بدست می آید.

در نتیجه اندازه این قطعه و سکه زیر (26+0.28) بیست و شش ممیز بیست و هشت صدم یا 26.28 میلی متر است.

نکته:

اگر دو خط مماس در دو سمت فک متحرک و ورنیه داشتیم چه باید کرد و باید کدام را در نظر گرفت؟…

در این مواقع باید به عدد اصلی نگاه کنید و ببینید نشانگر صفر بین دو عدد خط کش اصلی متمایل به کدام سمت دو عدد بوده و به سمت عدد کوچکتر یا بزرگتر است؟

مثلا در همین نمونه، همانطور که بالاتر گفتیم عدد اصلی 26 بود و نشانگر صفر بین عدد 26 و 27 میلی متر قرار گرفته است. حال اینکه نشانگر به عدد 26 نزدیکتر باشد یا به عدد 27 مهم است. اگر به عدد کوچکتر یعنی عدد 26 نزدیکتر بود، باید برای پیدا کردن اعشار از نیمه اول خطوط حک شده روی فک متحرک یعنی بین 0 تا 5 (خطوط شماره 1 تا 25) استفاده کرد.

اما در صورت نزدیک بودن عدد اصلی به سمت عدد بزرگتر (در اینجا یعنی عدد 27) روی خط کش ثابت، باید برای رسیدن به اعشار آن از نیمه دوم فک متحرک یعنی خطوط 5 تا 10 (خط شماره 26 تا 50) استفاده کرده و در نهایت مقدار پیدا شده را به همان عدد کوچکتر (در این مثال یعنی همان عدد 26) اضافه کنید.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *